Κατάλογος 9ης Biennale Νέων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων

Διαθέσιμο.
Παραγγελία: info@heliarch.gr

ISBN: 978-618-83352-1-9
ΣΕΛΙΔΕΣ: 216
ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ: 21×28 εκ.
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ & ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ: FINE DESIGN

ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ

Η 9η Biennale στο Μουσείο Μπενάκη τον Σεπτέμβριο 2018, συγκεντρώνει έργα νέων Ελλήνων αρχιτεκτόνων τα οποία έχουν δημιουργηθεί κατά την διάρκεια της βαθειάς οικονομικής κρίσης που έχει ταλανίσει την Ελλάδα. Στην έκθεση και τον κατάλογο φέτος θα παρουσιαστούν όλα αυτά τα έργα, έτσι ώστε οι επισκέπτες να έχουν μία πλήρη εικόνα της πρόσφατης αρχιτεκτονικής δραστηριότητας. Οι όποιες τάσεις μπορούν να ανιχνευθούν, είναι δηλωτικές των σχεδιαστικών προθέσεων και επαγγελματικών επιλογών που ακολουθεί ένα σημαντικό μέρος των νέων Ελλήνων αρχιτεκτόνων σε αυτήν περίοδο. Ίσως είναι ώριμη η στιγμή να αναθεωρηθεί και το όριο ηλικίας συμμετοχής κάτω από τα 45, καθώς νεώτεροι αρχιτέκτονες συμμετέχουν πλέον με ευάριθμες μελέτες που έχουν διακριθεί σε πανελλήνιους και διεθνείς διαγωνισμούς.

Ενθαρρυντικό στοιχείο της 9ης Biennale αποτελεί ο αριθμός των 139 συμμετοχών που υπεβλήθησαν, αντίστοιχος του μέσου όρου των Biennale. Εξ αυτών, 58 είναι υλοποιημένα έργα ενώ 81 είναι μη υλοποιημένες μελέτες. Η συντριπτική πλειοψηφία νέων κτηρίων, όπως και την προηγούμενη δεκαετία, βρίσκεται διάσπαρτη στην ηπειρωτική και νησιωτική Ελλάδα, εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων της Αθήνας και Θεσσαλονίκης, ενώ υπάρχει επίσης και ένας μικρός αριθμός μελετών εκτός Ελλάδας.

Μια ιδιαιτερότητα της φετινής Biennale έγκειται στη λειτουργία της κριτικής επιτροπής, η οποία υιοθετεί την συλλογική αλλά και ατομική κρίση, καταγράφοντας τις ξεχωριστές επιλογές και απόψεις των μελών της, προκειμένου να φωτίσει από διαφορετικές οπτικές γωνίες την σημερινή παραγωγή. Σε ένα πρώτο στάδιο η επιτροπή λειτούργησε ως ομάδα, επιλέγοντας έργα τα οποία ήταν αποδεκτά από όλους, ενώ σε ένα δεύτερο στάδιο, τα μέλη διαφοροποιήθηκαν με τις ατομικές επιλογές τους. Οι γόνιμες συζητήσεις και αντιπαραθέσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια της προκαταρκτικής εξέτασης των έργων, τροφοδότησαν τα μέλη με στοιχεία και για τις ατομικές επιλογές τους. Η διπλή αυτή λειτουργία της επιτροπής, συλλογική όπως εκφράζεται από τις ομόφωνες επιλογές και ατομική που διατηρεί τις προσωπικές διαφοροποιήσεις, επιτρέπει και στο κοινό της έκθεσης να κατανοήσει τις κρίσεις σε σχέση με το σύνολο των συμμετοχών. Στη διάρκεια της κρίσης διαμορφώθηκε μία συν-αντίληψη για ένα μεγάλο ποσοστό των επιλογών, οι μισές από τις οποίες έγιναν ομόφωνα, υποδηλώνοντας ένα κοινό τόπο, ενώ οι λοιπές υποστηρίχτηκαν από δύο η τρεις κριτές (εξαιρέθηκαν με κοινή απόφαση λίγα έργα που υποστηρίχτηκαν από ένα μόνον μέλος). Το ‘consensus’ αυτό δεν στερείται ενδιαφέροντος, καθώς διαμορφώθηκε ελεύθερα κατά την διαδικασία, από αρχιτέκτονες με διαφορετικό στίγμα και καταβολές, που συνεργάστηκαν για πρώτη φορά ως μέλη επιτροπής μεταξύ τους.

Συνολικά επελέγησαν 72 έργα (το ένα τρίτο αποτελούν οι κατοικίες), από τα οποία 31 είναι υλοποιημένα και 41 είναι μη υλοποιημένες μελέτες. Η κλίμακα των έργων κυμαίνεται από μία ελάχιστη καλύβα θερινής διαμονής μέχρι ένα θεματικό πάρκο χιλιάδων στρεμμάτων. Τα μέλη της επιτροπής προβληματίστηκαν για τις δυσκολίες της κρίσης ενός μεγάλου αριθμού συμμετοχών, που έχουν διακριθεί σε έγκυρους αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς. Η επιτροπή προφανώς δεν αμφισβητεί τις κρίσεις αυτών των διαγωνισμών, αλλά οφείλει να διευκρινίσει ότι όλα τα έργα υφίστανται μια νέα κατάταξη, καθώς συμμετέχουν σε μια ελεύθερη συγκριτική αξιολόγηση, στο πλαίσιο της Biennale.

Η εικόνα που παρουσιάζει και η φετινή Biennale εμπεριέχει ένα παράδοξο. Ενώ το υψηλό επίπεδο των συμμετοχών μας επιτρέπει να είμαστε αισιόδοξοι για το δυναμικό των νέων αρχιτεκτόνων, ο παροπλισμός τους, εξ αιτίας των μη υλοποιούμενων διακρίσεων σε δημόσια και μεγάλης κλίμακας έργα, δεν μας επιτρέπει να είμαστε αισιόδοξοι για την βελτίωση της ποιότητας του δομημένου περιβάλλοντος στις πόλεις και την ύπαιθρο. Με εξαίρεση κάποιες μεμονωμένες ιδιωτικές πρωτοβουλίες, η απουσία σημαντικής Δημόσιας Αρχιτεκτονικής στην Ελλάδα δείχνει κοινωνική αδιαφορία και απουσία πολιτικής βούλησης, που δεν υπόσχεται ένα ευοίωνο μέλλον για τον τραγικά όμορφο και υποβαθμισμένο τόπο μας, και δεν επενδύει στο εξαίρετο δυναμικό της νέας γενιάς. Το γεγονός αυτό αποτελεί ένα επιπλέον ισχυρό λόγο για το ΕΙΑ να συνεχίσει να προβάλει με κάθε τρόπο, όπως έχει πράξει επί 23 συναπτά έτη, τον θεσμό της Biennale ως ένα ελάχιστο βήμα ενίσχυσης του αξιόλογου έργου νέων αρχιτεκτόνων.

Θέλω να ευχαριστήσω όλα τα μέλη της επιτροπής, τους συναδέλφους Θεώνη Ξάνθη, Κωνσταντίνα Κάλφα, Πάνο Τσακόπουλο και Κώστα Τσιαμπάο, για την πολύ καλή συνεργασία που είχαμε, την απερχόμενη διευθύντρια του ΕΙΑ, Μαριάννα Μηλιώνη, για την αφοσίωση της μέχρι τέλους στην εξαιρετική οργάνωση της Biennale, όπως και κάθε άλλης εκδήλωσης του Ινστιτούτου, στην γραφίστρια Ιωάννα Κωστίκα για τον ιδιαίτερα επιμελημένο κατάλογο, καθώς και την νέα υπεύθυνη του Ινστιτούτου Χριστίνα Παπαδημητρίου. Ευχαριστίες οφείλονται οπωσδήποτε στο Μουσείο Μπενάκη, στο περιοδικό ΕΚ, και στους Χορηγούς, χωρίς την αρωγή των οποίων η έκθεση αυτή δεν θα είχε πραγματοποιηθεί.

Ηλίας Κωνσταντόπουλος

Πρόεδρος ΔΣ του ΕΙΑ