Ολοκληρώθηκε χθες με επιτυχία η εκδήλωση με τίτλο Recycling, Reusing, Rebuilding: Rethinking Architecture’s Sources, Origins and Ends που συνδιοργάνωσαν το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής (ΕΙΑ) με την Ολλανδική Πρεσβεία της Ελλάδας και τη Medexpo με την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων. Στο γεμάτο αμφιθέατρο του φιλόξενου Μουσείου Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, στο Παγκράτι, έγινε μια δημόσια συζήτηση με θέμα την κυκλική οικονομία στη σύγχρονη αρχιτεκτονική. Αμέσως μετά τους χαιρετισμούς από τον Πρόεδρο του Ελληνικού Ινστιτούτου αρχιτεκτονικής και ομότιμου καθηγητή ΕΜΠ κο Παναγιώτη Τουρνικιώτη και την Deputy Head of Mission της Ολλανδικής Πρεσβείας στην Ελλάδα κα Naomi Yorks ακολούθησαν δύο στρογγυλά τραπέζια.
Στην πρώτη συζήτηση, την οποία συντόνισε ο αναπληρωτής καθηγητής ΕΜΠ και μέλος του ΔΣ του ΕΙΑ Κώστας Τσιαμπάος συμμετείχε η Αντιδήμαρχος Αστικής Αναζωογόνησης και Ανθεκτικότητας του Δήμου Αθηναίων Μάρω Ευαγγελίδου (η οποία αντικατέστησε τον Δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα), η καθηγήτρια ΕΜΠ Ρίβα Λάββα, ο COO της εταιρείας Ten Brinke Φάνης Στρατόπουλος, ο αρχιτέκτονας και γενικός γραμματέας του ΕΙΑ Βαγγέλης Στυλιανίδης και η αρχιτέκτονας με εξειδίκευση στην κυκλική οικονομία Μαργαρίτα Κυανίδου (Onus Architecture Studio). Η κα Ευαγγελίδου μίλησε για το πως ο Δήμος Αθηναίων έχει εντάξει τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης στον σχεδιασμό του και για τα μεγαλύτερα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν για να μπορέσει να κινηθεί ο Δήμος ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά στην κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης. Η κα Λάββα περιέγραψε τη δράση RUINS την οποία ανέπτυξε σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων και η οποία είχε στο κέντρο της την κυκλική οικονομία ενώ συζήτησε για το πως τέτοια θέματα μπορούν να εισαχθούν στην πανεπιστημιακή διδασκαλία. Ο κος Στρατόπουλος εξήγησε με παραδείγματα το πως η Ten Brinke έχει τη βιώσιμη ανάπτυξη ως στρατηγική επιλογή και μίλησε για πρόσφατα έργα της εταιρείας που σχεδιάστηκαν με όρους κυκλικής οικονομίας. Ο κος Στυλιανίδης σχολίασε το πως μπορούμε να σκεφτούμε την βιωσιμότητα και την κυκλική οικονομία σε έργα τουριστικών εγκαταστάσεων που βασίζονται σε εφήμερες και ευμετάβλητες αρχές και εξήγησε ποιες θεωρεί τις μεγαλύτερες προκλήσεις σε σχέση με τη βιωσιμότητα των νέων τουριστικών εγκαταστάσεων. Η κα Κυανίδου μετέφερε την εμπειρία της από τις μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Delft σε θέματα κυκλικής οικονομίας και την εργασία της σε Ολλανδικά γραφεία που είχαν στο κέντρο της έρευνάς τους την κυκλική οικονομία ενώ μίλησε συνοπτικά για μελέτες του γραφείου της που αναπτύσσουν αυτές τις αρχές σε σύγκριση με έργα που μοιάζουν αλλά δεν είναι βιώσιμα.
Στο δεύτερο στρογγυλό τραπέζι το οποίο συντόνισε η Μαργαρίτα Κυανίδου συμμετείχε ο Κοσμάς Σπανίδης (MOR Studio, Ρότερνταμ), Κωνσταντίνος Καραμπατάκης (K-Studio) και Πάνος Σακκάς (The New Raw, Ρότερνταμ). Η συζήτηση ξεκίνησε από την εφαρμοσμένη βιωσιμότητα, συγκρίνοντας την εμπειρία από Ελλάδα και Ολλανδία και την απόσταση ανάμεσα στην πρόθεση να ενσωματωθούν αρχές της βιωσιμότητας στον σχεδιασμό και στη δυνατότητα να τις εφαρμοστούν στην πραξη. Στη συνέχεια αναπτύχθηκαν οι παράγοντες που διευκολύνουν την ενσωμάτωση των αρχών της βιωσιμότητας στον σχεδιασμό και την υλοποίηση, τον καθοριστικό ρόλο που παίζουν το θεσμικό πλαίσιο, η κατασκευαστική αγορά, η στάση των πελατών και η ευρύτερη επαγγελματική κουλτούρα. Έχοντας αναγνωρίσει τις δυσκολίες που προκύπτουν στην εφαρμογή της βιωσιμότητας, στη συνέχεια συζητήθηκε ο ρόλος του αρχιτέκτονα με ζητούμενο την κατάλληλη ισορροπία ανάμεσα στην τεχνολογική καινοτομία και στις θεμελιώδεις αρχές του βιώσιμου σχεδιασμού. Με την εστίαση να μεταφέρεται στον συνολικό κύκλο ζωής των υλικών και στη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης τους συζητήθηκε το πως αλλάζει η σχεδιαστική προσέγγιση όταν αντιμετωπίζουμε τα υλικά ως στοιχεία που μπορούν να διατηρήσουν την αξία τους και να αποκτήσουν μια δεύτερη ζωή. Τέλος, εξηγήθηκε το πως μπορούν οι αρχές του Design for Disassembly (DfD) να ενσωματωθούν στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και, με βάση την Ολλανδική εμπειρία, πως χρειάζεται να εξελιχθούν η αρχιτεκτονική εκπαίδευση, το θεσμικό πλαίσιο, η κατασκευαστική αγορά και η συνεργασία μεταξύ των εμπλεκομένων, ώστε η κυκλική οικονομία να ενσωματωθεί ουσιαστικά στην καθημερινή αρχιτεκτονική πρακτική της χώρας μας.
Μετά το διάλειμμα ακολούθησε μία συζήτηση ανάμεσα στον επιφανή αρχιτέκτονα, συγγραφέα και εταίρο (partner) του γραφείου ΟΜΑ Reinier de Graaf, τη Ρίβα Λάββα, τον Κώστα Τσιαμπάο και την αρχιτέκτονα Μαριάνθη Παπαγγελοπούλου. Αφορμή της συζήτησης ήταν η κυκλοφορία της ελληνικής μετάφρασης του βιβλίου του Reinier de Graaf με τίτλο Aρχιτεκτονώ, ρήμα: Η νέα γλώσσα της κατασκευής (University Studio Press 2026). Με αφετηρία το βιβλίο ο Ολλανδός αρχιτέκτονας μίλησε για την αρχιτεκτονική πρακτική, τη συγγραφή, την έρευνα, τη διδασκαλία και την προσπάθειά του μέσα από το συνολικό έργο του να υποστηρίξει μια υπεύθυνη και συνεχώς κριτική στάση απέναντι στη σύγχρονη συνθήκη. Εξήγησε πως η συγγραφή του δίνει μια ελευθερία να παραμένει σε αναστοχαστική απόσταση από το επάγγελμα ενώ η πολυετής, διεθνής του εμπειρία ως υπεύθυνος αρχιτέκτονας σε σημαντικά έργα και σε διαφορετικά γεωγραφικά, θεσμικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα του δίνει τη δυνατότητα να μιλάει και να γράφει έχοντας άμεση σχέση με την πραγματικότητα του επαγγέλματος. Τόνισε ότι παραμένει πάντα φανατικός της καλής αρχιτεκτονικής και ότι υποστηρίζει την κατανόηση της πραγματικότητας ως απαραίτητη προϋπόθεση για κάθε νέο αρχιτέκτονα που θέλει να διεκδικήσει μια δημιουργική πορεία με αξιώσεις. Μετά από έναν κύκλο ερωτήσεων από το κοινό, η βραδιά ολοκληρώθηκε στο φουαγιέ του αμφιθεάτρου όπου ο συγγραφέας είχε την ευκαιρία να υπογράψει βιβλία στο ενθουσιώδες κοινό της εκδήλωσης.
Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026, ώρα προσέλευσης 17:15
Μουσείο Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή
ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ
Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής
Πρεσβεία της Ολλανδίας στην Ελλάδα
Medexpo
ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ
Δήμος Αθηναίων
ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
The Architect Show
ΧΟΡΗΓΟI
Caneplexus
KP wood projects
Lydia Roda
Stonetech
Το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής , την Κυριακή 25 Οκτωβρίου, συμμετέχει στην έκθεση ΟΙΚΟΔΟΜΗ με την εκδήλωση «Οι 5 Αισθήσεις της Σύγχρονης Αρχιτεκτονικής: Υλικότητα, κατασκευή και λεπτομέρεια στη σύγχρονη αρχιτεκτονική », μια συνάντηση αφιερωμένη στην υλική και κατασκευαστική διάσταση της αρχιτεκτονικής σήμερα.
Σε μια εποχή κατά την οποία η αρχιτεκτονική αναπαράγεται και καταναλώνεται ολοένα περισσότερο μέσα από εικόνες, η εκδήλωση επιχειρεί να επαναφέρει τη συζήτηση στη φυσική υπόσταση του κτιρίου: στο υλικό, στην αφή, στο φως, στον ήχο, στην κλίμακα και στη λεπτομέρεια. Στην αρχιτεκτονική όχι μόνο ως εικόνα, αλλά ως σωματική και αισθητηριακή εμπειρία.
Κάνε την εγγραφή σου εδώ!
ΟΜΙΛΗΤΕΣ
Τηλέμαχος Ανδριανόπουλος Ι Tense Architecture Network – Founder, Καθηγητής ΕΜΠ
Σταύρος Γυφτόπουλος Ι Tombazis and Αssociates Architects– Associate Architect, Καθηγητής ΕΜΠ
Γεωργία Δασκαλάκη & Γιάννης Παπαδόπουλος I Daskalaki Papadopoulos Architects – Founders, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ
Μυρτώ Κιούρτη Ι Αρχιτέκτων Μηχανικός ΕΜΠ
Λεωνίδας Παπαλαμπρόπουλος & Γεωργία Συριοπούλου Ι Papalampropoulos Syriopoulou Architecture Bureau – Founders, Αναπληρωτής Καθηγητής Παν. Πατρών
Τσαμπίκος Πετράς Ι Petras Architecture – Founder / Lead Architect, Επίκουρος Καθηγητής ΕΜΠ
Γιώργος Τσολάκης Ι Tsolakis + Partners Architects, CEO
Τη συζήτηση θα συντονίζουν οι:
Παναγιώτης Τουρνικιώτης Ι Πρόεδρος ΕΙΑ, Ομότιμος Καθηγητής ΕΜΠ
Αλέξανδρος Ζώμας Ι Micromega Architecture & Strategies – Director / Principal Architect
Κωσταντής Κίζης I Kizi Studio – Director, Αναπληρωτής Καθηγητής ΕΜΠ
Πώς μετατρέπεται μια αρχιτεκτονική ιδέα σε κατασκευή;
Πώς η επιλογή ενός υλικού επηρεάζει τον χαρακτήρα ενός χώρου;
Ποια είναι σήμερα η σχέση ανάμεσα στο τοπικό και το παγκόσμιο, στο φυσικό και το βιομηχανικό, στην τεχνική και την αισθητική;
Και πόσο μπορεί μια κατασκευαστική λεπτομέρεια να συμπυκνώσει τη συνολική ιδέα ενός έργου;
Μέσα από την παρουσίαση επιλεγμένων έργων σύγχρονης αρχιτεκτονικής και τη συζήτηση μεταξύ αρχιτεκτόνων, η εκδήλωση οργανώνεται γύρω από τρεις βασικές θεματικές ενότητες:
01 — ΤΟΠΙΚΑ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΥΛΙΚΑ
Η πρώτη ενότητα διερευνά τη θέση του υλικού στη σύγχρονη αρχιτεκτονική παραγωγή.
Τοπική πέτρα, ξύλο και χώμα συνυπάρχουν σήμερα με βιομηχανικά προϊόντα, προηγμένα συστήματα όψεων και υλικά που παράγονται και μεταφέρονται μέσα από παγκόσμια δίκτυα. Η επιλογή ενός υλικού δεν αποτελεί απλώς τεχνική ή αισθητική απόφαση· συνδέεται με τον τόπο, τη διαθεσιμότητα των πόρων, την τεχνογνωσία, την οικονομία της κατασκευής και το περιβαλλοντικό της αποτύπωμα.
Πώς μπορεί η σύγχρονη αρχιτεκτονική να συνομιλήσει με την τοπική υλικότητα χωρίς να καταφεύγει στη μίμηση; Και ποια αρχιτεκτονική γλώσσα δημιουργείται μέσα από τη συνάντηση τοπικών τεχνικών και διεθνών τεχνολογιών;
02 — ΑΙΣΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ
Η αρχιτεκτονική γίνεται αντιληπτή με ολόκληρο το σώμα.
Η υφή μιας επιφάνειας, η θερμοκρασία ενός υλικού, η αντήχηση ενός χώρου, η μυρωδιά του ξύλου, η μεταβολή του φυσικού φωτός κατά τη διάρκεια της ημέρας συγκροτούν μια εμπειρία που δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά μέσα από την εικόνα.
Η δεύτερη ενότητα εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στην κατασκευή και την αισθητηριακή εμπειρία. Αναζητά την αρχιτεκτονική ποιότητα όχι ως αποτέλεσμα μιας επιφανειακής αισθητικής επεξεργασίας, αλλά ως κάτι που προκύπτει μέσα από τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο ένα κτίριο κατασκευάζεται, φωτίζεται, αγγίζεται, κατοικείται και μεταβάλλεται στον χρόνο.
03 — ΤΟ MASTER ΤΗΣ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑΣ
Η λεπτομέρεια αποτελεί το σημείο στο οποίο η αρχιτεκτονική ιδέα συναντά αναπόφευκτα την πραγματικότητα της κατασκευής.
Ένας αρμός, μια ένωση δύο διαφορετικών υλικών, η απόληξη μιας όψης, ένα κούφωμα, μια σκιά ή ένας τρόπος στήριξης μπορούν να αποκαλύψουν τη λογική ενός ολόκληρου έργου.
Η τρίτη ενότητα εστιάζει στη λεπτομέρεια ως φορέα αρχιτεκτονικής σκέψης. Μέσα από συγκεκριμένα παραδείγματα, σχέδια, κατασκευαστικές λύσεις και πραγματοποιημένα έργα, εξετάζεται η διαδρομή από τη σύλληψη έως την υλοποίηση και η συνεργασία ανάμεσα στον αρχιτέκτονα, τον μηχανικό, τη βιομηχανία, τον κατασκευαστή και τον τεχνίτη.
ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΕΑ ΣΤΗΝ ΥΛΗ
Οι «5 Αισθήσεις της Σύγχρονης Αρχιτεκτονικής» επιχειρούν τελικά να θέσουν ένα απλό αλλά ουσιαστικό ερώτημα:
Τι σημαίνει να οικοδομούμε αρχιτεκτονική σήμερα;
Μέσα από διαφορετικές γενιές, προσεγγίσεις, τυπολογίες και κλίμακες έργων, η εκδήλωση αναζητά τους τρόπους με τους οποίους η αρχιτεκτονική σκέψη αποκτά υλική υπόσταση και μετατρέπεται σε βιωμένη εμπειρία.
Σε αυτό το πεδίο συνάντησης της αρχιτεκτονικής, της ύλης, της τεχνολογίας και της κατασκευής, το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής ανοίγει έναν διάλογο γύρω από την ποιότητα του σύγχρονου οικοδομείν και τη σημασία της υλικότητας.
Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026, 14:00
Metropolitan Expo, Αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος, Σπάτα 19019
Κάνε την εγγραφή σου εδώ!
Το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής παρουσιάζει μια έκθεση αφιερωμένη στο πολυσχιδές έργο και τη ριζοσπαστική δράση του Αριστομένη Προβελέγγιου (1914-1999), από τις 20 Νοεμβρίου έως τις 20 Δεκεμβρίου 2026, στο Atelier της οδού Κυκλάδων στην Κυψέλη. Σε συνεργασία με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ και την Εθνική Πινακοθήκη-Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου, επιχειρείται η ανάδειξη της προσωπικότητας του αρχιτέκτονα, ζωγράφου, ποιητή, πολεοδόμου και ενεργού πολίτη Αρη Προβελέγγιου, μ’ έναν τρόπο που φιλοδοξεί να είναι πειραματικός και να παρουσιάσει αδημοσίευτα ή ελάχιστα γνωστά τεκμήρια του έργου και του βίου σε μια φυσική και πολυμεσική εγκατάσταση, επιδιώκοντας ενεργοποίηση του χώρου με ήχο, εικόνα, κίνηση και δράση.
Ο σχετικός κατάλογος προβλέπεται να εκδοθεί με τη μορφή βιβλίου και θα απηχεί το ίδιο πνεύμα, έτσι ώστε το σύνολο να μην είναι απλά ένας φόρος τιμής σε ένα άξιο παρελθόν αλλά μια σύγχρονη, τολμηρή και πειραματική πραγματικότητα. Τα κείμενα του καταλόγου θα επιμεληθούν οι Π. Τουρνικιώτης, Κ. Τσιαμπάος και Γ.Τζιρτζιλάκης.
20.11 – 20.12.2026
Atelier Κυκλάδων 8, Κυψέλη
Σε συνεργασία
Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών ΕΜΠ
Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου
Με την οικονομική υποστήριξη και αιγίδα
Υπουργείο Πολιτισμού
Χορηγός
Europa Aluminium Systems
Η Lithos Digital, βραβευμένη εταιρεία digital marketing με έδρα την Αθήνα και παρουσία σε Λονδίνο και Σεβίλλη, υποστηρίζει στο πλαίσιο χορηγίας το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής μέσα από δωρεάν υπηρεσίες SEO, Social Media, website design και branding, με στόχο την ενίσχυση της online προβολής του και τη διαμόρφωση μιας συνεπούς και αναγνωρίσιμης ψηφιακής ταυτότητας.
Τα “Αρχιτεκτονικά Θέματα” (1967-2013), μαζί με τη δίδυμη επιθεώρηση «Θέματα Χώρου + Τεχνών» (1970-2013), υπήρξαν από τα σημαντικότερα εκδοτικά επιτεύγματα, αφήνοντας το στίγμα τους αδιάλειπτα επί σχεδόν 60 χρόνια, στη σύγχρονη ελληνική αρχιτεκτονική. Η έκδοση τους αποτελεί μια ιστορική μαρτυρία, μια συστηματική καταγραφή αλλά και κριτική αποτίμηση της σύγχρονης ελληνικής αρχιτεκτονικής, συμβάλλοντας στο εγχείρημα του πολιτιστικού εκσυγχρονισμού της χώρας, με τις ποικίλες τοποθετήσεις και εκφάνσεις του.
Στα “Αρχιτεκτονικά Θέματα” δημοσιεύτηκαν κείμενα Ελλήνων και ξένων ιστορικών και θεωρητικών της αρχιτεκτονικής και παρουσιάστηκε το έργο όλων των σημαντικών Ελλήνων αρχιτεκτόνων μέσα από ετήσιες παρουσιάσεις και μονογραφίες.
Στα “Θέματα Χώρου + Τεχνών” η αρχιτεκτονική εμπλουτίστηκε, όπως διαφαίνεται και από τον τίτλο, επιπροσθέτως με αναφορές στη τρέχουσα εικαστική δραστηριότητα, αλλά και στις εφαρμοσμένες τέχνες και στο βιομηχανικό σχέδιο. Η έκδοση τους αποτελούσε ένα σημαντικό γεγονός που αναμενόταν με μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς στις δεκαετίες του δεύτερου μισού του εικοστού αιώνα αποτελούσε ένα μοναδικό σημείο αναφοράς.
Ο Ορέστης Δουμάνης, ιδρυτής και εκδότης των περιοδικών “Αρχιτεκτονικά Θέματα” και “Θέματα Χώρου + Τεχνών” ήταν ένας πολιτικός μηχανικός, με ευρεία εποπτεία και μεγάλο ενδιαφέρον για την αρχιτεκτονική και τις τέχνες, παρακολουθώντας τα τεκταινόμενα όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, επισκεπτόμενος τις μεγάλες αρχιτεκτονικές και εικαστικές εκθέσεις στην Ευρώπη.
Με την πάροδο των ετών, η ανάγκη ψηφιοποίησης των δύο περιοδικών γινόταν ολοένα και πιο επιτακτική, λόγω της έλλειψης διαθεσιμότητας των τευχών στην αγορά. Η ψηφιοποίηση και αποδελτίωση όλων των τευχών και των παράλληλων εκδόσεων του Ορέστη Δουμάνη πραγματοποιήθηκε το 2024 από την αρχειονόμο Χαρά Ζώτου για το ΕΙΑ, υπό την αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού. Το όλο εγχείρημα είχε σαν στόχο τη δημιουργία του ακόλουθου ιστότοπου αρχειοθέτησης και παρουσίασης αυτών των τεκμηρίων, προσφέροντας μια εύχρηστη διεπαφή στους χρήστες, οι οποίοι θα μπορούν να επιλέγουν τον τίτλο, τον συγγραφέα ή το θέμα ενός άρθρου και να περιηγούνται με ευκολία μέσα στα περιεχόμενα και να διαβάζουν τα άρθρα που επιθυμούν, με την ενσωμάτωση προηγμένων λειτουργιών αναζήτησης και φιλτραρίσματος.
Το σύνολο του ψηφιοποιημένου αρχείου είναι διαθέσιμο εδώ.