Κατάλογος 12ης Biennale Νέων Ελλήνων Αρχιτεκτόνων

Διαθέσιμο
Παραγγελία: info@heliarch.gr

ISBN: 978-618-88428-0-9
ΣΕΛΙΔΕΣ: 224
ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ: 21×28 εκ.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Θεοδώρα Αλεξανδρή,
ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ & ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ: FINE DESIGN

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο σφυγμός της Δωδέκατης Μπιενάλε

Μιλώντας σήμερα, από την απόσταση της τρίτης ηλικίας μου, για τη δωδέκατη επανάληψη της Μπιενάλε Νέων Αρχιτεκτόνων του ΕΙΑ, στην πρεμιέρα της οποίας είχα ενεργό, κυρίως οργανωτικό ρόλο, αποτελώντας τότε ένα μέρος των ‘νέων αρχιτεκτόνων’, δεν μπορεί να μη ταλαντεύομαι ανάμεσα σε ένα αυτονόητο απολογισμό και μια συναισθηματική επιβάρυνση.
Ναι, είναι πολύ σημαντικό ότι έγιναν δώδεκα Μπιενάλε σε 30 χρόνια και ότι αυτές έχουν συμβάλει στην ανάδειξη και καταξίωση μιας ανερχόμενης ελληνικής αρχιτεκτονικής, που σε αρκετές περιπτώσεις είναι το σημερινό ‘κατεστημένο’. Θα συμβεί αργότερα και σε κάποιους από τους νέους της δωδέκατης Μπιενάλε, και αυτό είναι οπωσδήποτε θετικό.
Εντελώς αντίστροφα, η πρώτη Μπιενάλε ήταν μια πρωτιά στη δυνατότητα παρουσίασης και προβολής του έργου των νεώτερων αρχιτεκτόνων και αυτό είχε μια πρωτόγνωρη αξία στη χώρα μας ενώ σήμερα οι νέοι και οι λιγότερο νέοι αρχιτέκτονες βραβεύονται για τα έργα τους συχνά, από διαφόρων ειδών πρωτοβουλίες με εύηχους τίτλους και αντίστοιχα ειδώλια. Υπάρχει ένας πληθωρισμός βραβείων και δεν είναι εύκολο να τα διαβαθμίσει κανείς μέσα στον αέναο επικοινωνιακό αναβρασμό.
Θέλουμε να πιστεύουμε πως το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής έχει εγκαταστήσει μια ανοιχτή και ταυτόχρονα αυστηρή διαδικασία συμμετοχής και διάκρισης πολλών χωρίς να διαβαθμίζει τα αριστεία τους, με στόχο την ευγενή παρότρυνση σε μια άμιλλα που δεν είναι ανταγωνιστική αλλά δημιουργική.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, οι Μπιενάλε Νέων είναι εκθέσεις που συνοδεύονται από κατάλογο έργων και ταξιδεύουν στην Ελλάδα. Η ενδέκατη Μπιενάλε εγκαινιάστηκε στη Θεσσαλονίκη και τώρα η δωδέκατη στην Πάτρα, αφήνοντας την Αθήνα σε δεύτερη μοίρα.

Στη Μπιενάλε του 2025/2026 διακρίθηκαν 51 έργα, το ένα τρίτο των οποίων είναι κατοικίες διακοπών σε νησιά και όμορφους ηπειρωτικούς προορισμούς. Δεν πρόκειται για έκπληξη. Η δεκαετία μας έχει ξεχυθεί από το άστυ και το προάστιο στο εξοχικό που μερικές φορές ανταγωνίζεται την πρώτη κατοικία, τουλάχιστον σε επιτήδευση και μορφή.
Έχουν διακριθεί σπίτια διακοπών που θα μπορούσαν να είναι οπουδήποτε, ακόμα και στη Μάνη, χωρίς στοιχεία τοπικής παράδοσης ή ελάχιστα, και αυτό είναι χαρακτηριστικό μιας καθαρής και αυτόνομης προσέγγισης του τόπου. Δεν θα συνέβαινε τόσο εύκολα πριν τριάντα χρόνια. Αντίστοιχα καθαρές γραμμές, και ακόμα περισσότερο τονισμένες, έχουν οι λίγες κατοικίες, πολυκατοικίες και συγκροτήματα σε αστικά περιβάλλοντα, όπως θα το περίμενε άλλωστε κανείς.
Πλάι τους, λίγα κτίρια με επαγγελματική ή κοινωνική λειτουργία εκφράζουν με τα σύγχρονα υλικά τους μια επιτηδευμένη νεωτερική αισθητική. Με εξαίρεση όμως λίγα έργα στην Κύπρο, δεν συναντάμε κτίρια παιδείας ή πολιτισμού, δημόσιο χώρο και εργασία ή κοινωνική κατοικία στις προτάσεις που συγκρίθηκαν. Αυτό είναι βέβαια μέρος μιας ευρύτερης κοινωνικής, οικονομικής και πολιτισμικής συνθήκης που μας προβληματίζει από χρόνια και απαιτεί συλλογικές ενέργειες στις οποίες θα συμβάλει, στο μέτρο του δυνατού, και το Ινστιτούτο.
Σε μια περισσότερο αρχιτεκτονική αντιμετώπιση, τα έργα που συμμετείχαν στη δωδέκατη Μπιενάλε εκφράζουν με πολυμορφία και πραγματισμό τις σύγχρονες συνθήκες ζωής και το πνεύμα της εποχής, χωρίς ιδιαίτερες εξάρσεις και αυτό είναι κατά τη γνώμη μου ιδιαίτερα θετικό, αν δεχτούμε ότι η αρχιτεκτονική ανταποκρίνεται πρώτα από όλα σε ζωτικές και ιδεολογικές ανάγκες.
Ο πειραματισμός, η τόλμη και η ανατροπή είναι βεβαίως ζητούμενα, για τους νεότερους τουλάχιστον, αλλά αυτό είναι μέρος μιας παράλληλης στόχευσης που ωριμάζει αργά και εγκαθίσταται συλλογικά στο πέρασμα του χρόνου.
Η δωδέκατη Μπιενάλε αναδεικνύει τον αρχιτεκτονικό σφυγμό της εποχής και αυτός έχει ένα καλό ρυθμό, έχει παλμό, αντιστικτική πολυφωνία και ένα εγγενή δυναμισμό που αποπνέει σιγουριά και επιτρέπει να αντιμετωπίζουμε αισιόδοξα το μέλλον.

Παναγιώτης Τουρνικιώτης
Πρόεδρος Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής