Recycling. Reusing. Rebuilding.

Ολοκληρώθηκε χθες με επιτυχία η εκδήλωση με τίτλο Recycling, Reusing, Rebuilding: Rethinking Architecture’s Sources, Origins and Ends που συνδιοργάνωσαν το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής (ΕΙΑ) με την Ολλανδική Πρεσβεία της Ελλάδας και τη Medexpo με την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων. Στο γεμάτο αμφιθέατρο του φιλόξενου Μουσείου Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, στο Παγκράτι, έγινε μια δημόσια συζήτηση με θέμα την κυκλική οικονομία στη σύγχρονη αρχιτεκτονική. Αμέσως μετά τους χαιρετισμούς από τον Πρόεδρο του Ελληνικού Ινστιτούτου αρχιτεκτονικής και ομότιμου καθηγητή ΕΜΠ κο Παναγιώτη Τουρνικιώτη και την Deputy Head of Mission της Ολλανδικής Πρεσβείας στην Ελλάδα κα Naomi Yorks ακολούθησαν δύο στρογγυλά τραπέζια.

Στην πρώτη συζήτηση, την οποία συντόνισε ο αναπληρωτής καθηγητής ΕΜΠ και μέλος του ΔΣ του ΕΙΑ Κώστας Τσιαμπάος συμμετείχε η Αντιδήμαρχος Αστικής Αναζωογόνησης και Ανθεκτικότητας του Δήμου Αθηναίων Μάρω Ευαγγελίδου (η οποία αντικατέστησε τον Δήμαρχο Αθηναίων Χάρη Δούκα), η καθηγήτρια ΕΜΠ Ρίβα Λάββα, ο COO της εταιρείας Ten Brinke Φάνης Στρατόπουλος, ο αρχιτέκτονας και γενικός γραμματέας του ΕΙΑ Βαγγέλης Στυλιανίδης και η αρχιτέκτονας με εξειδίκευση στην κυκλική οικονομία Μαργαρίτα Κυανίδου (Onus Architecture Studio). Η κα Ευαγγελίδου μίλησε για το πως ο Δήμος Αθηναίων έχει εντάξει τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης στον σχεδιασμό του και για τα μεγαλύτερα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν για να μπορέσει να κινηθεί ο Δήμος ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά στην κατεύθυνση της βιώσιμης ανάπτυξης. Η κα Λάββα περιέγραψε τη δράση RUINS την οποία ανέπτυξε σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων και η οποία είχε στο κέντρο της την κυκλική οικονομία ενώ συζήτησε για το πως τέτοια θέματα μπορούν να εισαχθούν στην πανεπιστημιακή διδασκαλία. Ο κος Στρατόπουλος εξήγησε με παραδείγματα το πως η Ten Brinke έχει τη βιώσιμη ανάπτυξη ως στρατηγική επιλογή και μίλησε για πρόσφατα έργα της εταιρείας που σχεδιάστηκαν με όρους κυκλικής οικονομίας. Ο κος Στυλιανίδης σχολίασε το πως μπορούμε να σκεφτούμε την βιωσιμότητα και την κυκλική οικονομία σε έργα τουριστικών εγκαταστάσεων που βασίζονται σε εφήμερες και ευμετάβλητες αρχές και εξήγησε ποιες θεωρεί τις μεγαλύτερες προκλήσεις σε σχέση με τη βιωσιμότητα των νέων τουριστικών εγκαταστάσεων. Η κα Κυανίδου μετέφερε την εμπειρία της από τις μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Delft σε θέματα κυκλικής οικονομίας και την εργασία της σε Ολλανδικά γραφεία που είχαν στο κέντρο της έρευνάς τους την κυκλική οικονομία ενώ μίλησε συνοπτικά για μελέτες του γραφείου της που αναπτύσσουν αυτές τις αρχές σε σύγκριση με έργα που μοιάζουν αλλά δεν είναι βιώσιμα.

Στο δεύτερο στρογγυλό τραπέζι το οποίο συντόνισε η Μαργαρίτα Κυανίδου συμμετείχε ο Κοσμάς Σπανίδης (MOR Studio, Ρότερνταμ), Κωνσταντίνος Καραμπατάκης (K-Studio) και Πάνος Σακκάς (The New Raw, Ρότερνταμ). Η συζήτηση ξεκίνησε από την εφαρμοσμένη βιωσιμότητα, συγκρίνοντας την εμπειρία από Ελλάδα και Ολλανδία και την απόσταση ανάμεσα στην πρόθεση να ενσωματωθούν αρχές της βιωσιμότητας στον σχεδιασμό και στη δυνατότητα να τις εφαρμοστούν στην πραξη. Στη συνέχεια αναπτύχθηκαν οι παράγοντες που διευκολύνουν την ενσωμάτωση των αρχών της βιωσιμότητας στον σχεδιασμό και την υλοποίηση, τον καθοριστικό ρόλο που παίζουν το θεσμικό πλαίσιο, η κατασκευαστική αγορά, η στάση των πελατών και η ευρύτερη επαγγελματική κουλτούρα. Έχοντας αναγνωρίσει τις δυσκολίες που προκύπτουν στην εφαρμογή της βιωσιμότητας, στη συνέχεια συζητήθηκε ο ρόλος του αρχιτέκτονα με ζητούμενο την κατάλληλη ισορροπία ανάμεσα στην τεχνολογική καινοτομία και στις θεμελιώδεις αρχές του βιώσιμου σχεδιασμού. Με την εστίαση να μεταφέρεται στον συνολικό κύκλο ζωής των υλικών και στη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης τους συζητήθηκε το πως αλλάζει η σχεδιαστική προσέγγιση όταν αντιμετωπίζουμε τα υλικά ως στοιχεία που μπορούν να διατηρήσουν την αξία τους και να αποκτήσουν μια δεύτερη ζωή. Τέλος, εξηγήθηκε το πως μπορούν οι αρχές του Design for Disassembly (DfD) να ενσωματωθούν στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό και, με βάση την Ολλανδική εμπειρία, πως χρειάζεται να εξελιχθούν η αρχιτεκτονική εκπαίδευση, το θεσμικό πλαίσιο, η κατασκευαστική αγορά και η συνεργασία μεταξύ των εμπλεκομένων, ώστε η κυκλική οικονομία να ενσωματωθεί ουσιαστικά στην καθημερινή αρχιτεκτονική πρακτική της χώρας μας.

Μετά το διάλειμμα ακολούθησε μία συζήτηση ανάμεσα στον επιφανή αρχιτέκτονα, συγγραφέα και εταίρο (partner) του γραφείου ΟΜΑ Reinier de Graaf, τη Ρίβα Λάββα, τον Κώστα Τσιαμπάο και την αρχιτέκτονα Μαριάνθη Παπαγγελοπούλου. Αφορμή της συζήτησης ήταν η κυκλοφορία της ελληνικής μετάφρασης του βιβλίου του Reinier de Graaf με τίτλο Aρχιτεκτονώ, ρήμα: Η νέα γλώσσα της κατασκευής (University Studio Press 2026). Με αφετηρία το βιβλίο ο Ολλανδός αρχιτέκτονας μίλησε για την αρχιτεκτονική πρακτική, τη συγγραφή, την έρευνα, τη διδασκαλία και την προσπάθειά του μέσα από το συνολικό έργο του να υποστηρίξει μια υπεύθυνη και συνεχώς κριτική στάση απέναντι στη σύγχρονη συνθήκη. Εξήγησε πως η συγγραφή του δίνει μια ελευθερία να παραμένει σε αναστοχαστική απόσταση από το επάγγελμα ενώ η πολυετής, διεθνής του εμπειρία ως υπεύθυνος αρχιτέκτονας σε σημαντικά έργα και σε διαφορετικά γεωγραφικά, θεσμικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα του δίνει τη δυνατότητα να μιλάει και να γράφει έχοντας άμεση σχέση με την πραγματικότητα του επαγγέλματος. Τόνισε ότι παραμένει πάντα φανατικός της καλής αρχιτεκτονικής και ότι υποστηρίζει την κατανόηση της πραγματικότητας ως απαραίτητη προϋπόθεση για κάθε νέο αρχιτέκτονα που θέλει να διεκδικήσει μια δημιουργική πορεία με αξιώσεις. Μετά από έναν κύκλο ερωτήσεων από το κοινό, η βραδιά ολοκληρώθηκε στο φουαγιέ του αμφιθεάτρου όπου ο συγγραφέας είχε την ευκαιρία να υπογράψει βιβλία στο ενθουσιώδες κοινό της εκδήλωσης.

Αναλυτικό πρόγραμμα

Τετάρτη 14 Οκτωβρίου 2026, ώρα προσέλευσης 17:15
Μουσείο Ιδρύματος Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή

ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΗ
Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής
Πρεσβεία της Ολλανδίας στην Ελλάδα
Medexpo

ΥΠΟ ΤΗΝ ΑΙΓΙΔΑ
Δήμος Αθηναίων

ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
The Architect Show

ΧΟΡΗΓΟI
Caneplexus
KP wood projects
Lydia Roda
Stonetech