Η Δημοτική Γλώσσα και η διάδοση της Ελληνικής μέσα από το Αρχείο Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη διοργάνωσε ανοιχτή συζήτηση για το κοινό, στο πλαίσιο της έκθεσης «Τα Μέσα και η Παγκόσμια Πόλη: Marshall McLuhan και Κωνσταντίνος Δοξιάδης», με θέμα: «Η Δημοτική Γλώσσα και η διάδοση της Ελληνικής μέσα από το Αρχείο Κωνσταντίνου Α. Δοξιάδη», την Πέμπτη 15 Ιανουαρίου 2026 στις 19:00, στο Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138.

Εστιάζοντας στη συνεργασία του φιλόσοφου και παιδαγωγού Ευάγγελου Παπανούτσου (1900 – 1982) με τον αρχιτέκτονα και πολεοδόμο Κωνσταντίνο Α. Δοξιάδη (1913 – 1975) αναδείχθηκε, μέσα από αδημοσίευτα αρχειακά τεκμήρια, ένα άγνωστο κεφάλαιο της εξέλιξης και διάδοσης της ελληνικής δημοτικής γλώσσας.

Το ιστορικό πλαίσιο τοποθετήθηκε στην εποχή των Συμποσίων της Δήλου (1963 – 1972) για να εστιάσει στις δράσεις του Αθηναϊκού Τεχνολογικού Ινστιτούτου (ΑΤΙ), Αντιπρόεδρος του οποίου ήταν ο Ευάγγελος Παπανούτσος. Οι εκδηλώσεις του ΑΤΙ για τη Δημοτική Γλώσσα και για την Ελληνική Τηλεόραση, με πρωτοβουλία του Παπανούτσου, πραγματοποιήθηκαν σε μια περίοδο που αναπτύχθηκε παράλληλα η συνεργασία του Κ. Α. Δοξιάδη με τον φιλόλογο και θεωρητικό των Μέσων Επικοινωνίας Marshall McLuhan.

Πιο συγκεκριμένα, στο Συμπόσιο για τη Δημοτική Γλώσσα, που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 1964 στο ΑΤΙ, συναντήθηκαν και συζήτησαν σημαντικοί εκπρόσωποι της ελληνικής διανόησης για τη δημοτική γλώσσα και τις έως τότε κατακτήσεις της σε διάφορους τομείς της ελληνικής κοινωνίας: την επιστήμη, την εκπαίδευση, τη λογοτεχνία, τη δημοσιογραφία, το παιδικό βιβλίο, την καθημερινή ζωή. Μεταξύ των εισηγητών ήταν οι Κ. Θ. Δημαράς, Κ. Δοξιάδης, Ε. Παπανούτσος, Ι. Κακριδής, Μ. Πλωρίτης και Αγγ. Τερζάκης. Ο Παπανούτσος, ως πρόεδρος του Συμποσίου, γενικός γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας και ένθερμος υποστηρικτής μιας αναγκαίας —κατά τη γνώμη του— εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, συγκέντρωσε όλες τις προτάσεις που διατυπώθηκαν με στόχο την περαιτέρω διάδοση και ενίσχυση της δημοτικής σε όλους τους τομείς της ελληνικής κοινωνίας και του νεοελληνικού πολιτισμού.

Μία σύντομη αναδρομή στην εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας, από τα κλασικά χρόνια και μετά,  οδήγησε στη συζήτηση για τη σημερινή μορφή και τις προκλήσεις που η γλώσσα αντιμετωπίζει (ή οι φυσικοί ομιλητές της αντιμετωπίζουν) σήμερα, σε μία εποχή που έχουν αποκτήσει ή αποκτούν ρόλο κυρίαρχο διεθνώς η αγγλική γλώσσα και η τεχνητή νοημοσύνη. Στο πλαίσιο αυτό τέθηκαν και θέματα που σχετίζονται με τη γλωσσική εκπαίδευση και τις δυνατότητες διάδοσης της ελληνικής γλώσσας στο εξωτερικό.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Χαιρετισμός
Κώστας Τσιαμπάος – αν. καθηγητής ΕΜΠ, μέλος ΔΣ ΕΙΑ

Ομιλίες:
Απήχηση και αρθρογραφία στον Τύπο της εποχής για τα Συμπόσια της Δήλου και την Ελληνική Τηλεόραση: συμμετοχή, άρθρα και πρωτοβουλίες του Ευάγγελου Παπανούτσου
Μαρία Περγαντή – υπ. διδάκτορας ΕΜΠ

Ο Δημοτικισμός και ο Παπανούτσος μέσα από το Συμπόσιο για τη Δημοτική Γλώσσα του 1964
Βασίλης Σαμπατακάκης – Πρόεδρος ΕΕΝΣ, αν. καθηγητής Πανεπιστημίου Lund

Η Ελληνική Γλώσσα σήμερα και η διάδοσή της
Δημήτρης Καραδήμας – τ. Αντιπρύτανης ΕΚΠΑ, Καθ. Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας

Η εκδήλωση τέλεσε υπό την αιγίδα και υλοποιήθηκε με την ευγενική οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού.